-
Staatsrechtelijke competentie en afbakening ten opzichte van de bestuursrechter
Aan de rechterlijke macht is opgedragen de berechting van geschillen over burgerlijke rechten en over schuldvorderingen (art. 112 Gw). De tot de rechterlijke macht behorende gerechten zijn: de rechtbanken, de gerechtshoven en de Hoge Raad (art. 2 Wet RO). De rechter mag geen lees verder
E.L. Schaafsma-Beversluis (Mr.)
Burgerlijk procesrecht → Bevoegdheid van de Nederlandse burgerlijke rechter → Art. 112 Gw
-
Kenmerken
Het object van het staatsrecht, het constitutionele recht, is de staat. van de staat zijn: een territorium met daarop een gemeenschap mensen waarover gezag wordt uitgeoefend door een organisatie. Een staat treedt op in het internationale verkeer; van belang in dat verband is lees verder
A.W. Heringa (Prof. mr.)
-
Met het begrip constitutie bedoelen we de regels die het staatsrecht, het functioneren van de staat, betreffen. In veel landen zijn de belangrijkste van die regels te vinden in een grondwet: de geschreven constitutie. Het Verenigd Koninkrijk echter kent niet een dergelijke geschreven lees verder
Kenmerken van constituties en grondwetten
A.W. Heringa (Prof. mr.)
-
Staatsimmuniteit
Staten genieten immuniteit in andere landen. Dit wordt staats- of soevereine immuniteit genoemd. is een beperkte immuniteit, dat wil zeggen: alleen staats- of overheidshandelingen (acte iure imperii) vallen onder de immuniteit. De staat handelt in zijn staatsrechtelijke hoedanigheid; commerciële handelingen van staten (acte lees verder
J.M.P.H. Noortmann (Dr.)
-
Voorbeeld
Centrale leerstukken van het staatsrecht betreffen vraagstukken als bevoegdheden (verdeling, zoals de verdeling van bevoegdheden tussen wetgever, uitvoerende macht en rechterlijke macht dan wel tussen centrale overheid en lagere overheden, of tussen de federale regering en deelstaten), onderlinge verhouding tussen staatsmachten (vormen van lees verder
A.W. Heringa (Prof. mr.)
-
Monisme en dualisme
Binnen parlementaire stelsels wordt wel onderscheid gemaakt tussen monisme en dualisme. In een monistisch parlementair stelsel is er sprake van een nauwe band tussen regering en parlement(aire meerderheid). Kenmerken zijn dat ministers lid zijn/blijven van het parlement en dat er sprake is van lees verder
A.W. Heringa (Prof. mr.)
-
Voorbeeld
Door de classificatie parlementaire-presidentiële stelsels is geen uitspraak gedaan over de macht van het parlement. Die kan sterker zijn in een presidentieel stelsel, maar ook in de verschillende parlementaire stelsels varieert de macht van het parlement. Die kan namelijk ook afhangen van de lees verder
A.W. Heringa (Prof. mr.)
-
Scheiding en spreiding van machten en bevoegdheden
Scheiding van machten In dit concept van de trias politica worden de overheidsbevoegdheden in drie categorieën verdeeld (wetgeving, bestuur/uitvoering, rechtspraak) en verdeeld over drie machten: de wetgever, de uitvoerende macht en de rechterlijke macht. In de VS is dit model in de meest lees verder
A.W. Heringa (Prof. mr.)
-
De Grondwet van 1983
De Grondwet van 1848 werd na tal van tussentijdse ontwikkelingen en wijzigingen in 1983 geheel herzien. De belangrijke doelstellingen waren: het actualiseren van de grondwet; het moderniseren van taalgebruik en terminologie; het deconstitutionaliseren van een aantal kwesties. bracht dan ook niet zozeer een lees verder
A.W. Heringa (Prof. mr.)
-
Voorbeeld
De Grondwet van 1983 bracht dan ook niet zozeer een wijziging in het staatsrechtelijke bestel, maar beoogde dit bestel, zoals het gegroeid was na 1848, een plaats te geven. Zo wordt sinds 1983 bijvoorbeeld melding gemaakt van de ministerraad. Een terminologische verduidelijking werd lees verder
A.W. Heringa (Prof. mr.)
-
Voorbeeld
Ook bepaalt een feitelijke ontwikkeling met betrekking tot de totstandkoming van coalities en regeerakkoorden de uitleg en consequenties van het begrip van de ministeriële verantwoordelijkheid. In die zin opereert een grondwet niet in een politiek vacuüm: ook politieke ontwikkelingen en de politieke actoren lees verder
A.W. Heringa (Prof. mr.)
Staatsrecht → Grondwet → Kenmerken van constituties en grondwetten
-
De Koninkrijksorganen
Het Koninkrijk heeft eigen organen: Rijkswetgever, Koninkrijksregering en Gevolmachtigd Minister. In wezen zijn de eerste twee de Nederlandse organen (wetgever en regering) met een kleine aanvulling. Rijkswetgever De wetgever van het Koninkrijk bestaat uit de (Nederlandse) Staten- Generaal én de Koninkrijksregering. Art. 15-17 lees verder
A.W. Heringa (Prof. mr.)
-
Naar een nieuwe structuur?
De structuur van het Koninkrijk zal op afzienbare termijn fundamentele veranderingen ondergaan. Na uitgebreide raadplegingen en overleg wordt gewerkt aan een model waarin Curaçao en St. Maarten een soortgelijke status verkrijgen als Aruba. Dat wil zeggen dat er dan drie landen zijn naast lees verder
A.W. Heringa (Prof. mr.)
Staatsrecht → Nederland binnen het Koninkrijk → De Koninkrijksorganen
-
Art. 112 Gw
Staatsrechtelijke competentie en afbakening ten opzichte van de bestuursrechter Aan de rechterlijke macht is opgedragen de berechting van geschillen over burgerlijke rechten en over schuldvorderingen (art. 112 Gw). De tot de rechterlijke macht behorende gerechten zijn: de rechtbanken, de gerechtshoven en de Hoge lees verder
E.L. Schaafsma-Beversluis (Mr.)
Burgerlijk procesrecht → Bevoegdheid van de Nederlandse burgerlijke rechter
-
Inleiding
Een algemeen aanvaard uitgangspunt is dat het staats- en bestuursrecht geldt als één rechtsgebied. Desalniettemin worden het staatsrecht en het bestuursrecht in deze reeks in afzonderlijke delen behandeld. Gangbare rechtsdogmatische en pragmatische overwegingen liggen ten grondslag aan de spreiding van onderwerpen over de lees verder
E.M.J. Hardy (Mr.) en D.W.M. Wenders (Mr.)
-
Legaliteitsbeginsel (wetmatigheid van bestuur)
Wettelijke grondslag Hoofdregel: bestuurshandelingen dienen te steunen op een wettelijke grondslag. De wet reguleert het bestuurlijk handelen in procedurele en materiële (inhoudelijke) zin. Het legaliteitsbeginsel kent een staatsrechtelijke ratio. De achterliggende gedachte is dat de wet democratische legitimatie verschaft aan het bestuur. Immers, lees verder
E.M.J. Hardy (Mr.) en D.W.M. Wenders (Mr.)
-
Wettelijke grondslag
Hoofdregel: bestuurshandelingen dienen te steunen op een wettelijke grondslag. De wet reguleert het bestuurlijk handelen in procedurele en materiële (inhoudelijke) zin. Het legaliteitsbeginsel kent een staatsrechtelijke ratio. De achterliggende gedachte is dat de wet democratische legitimatie verschaft aan het bestuur. Immers, een wet lees verder
E.M.J. Hardy (Mr.) en D.W.M. Wenders (Mr.)
Bestuursrecht → Bevoegdheid(sverwerving) → Legaliteitsbeginsel (wetmatigheid van bestuur)
-
Gebonden en vrije bestuursbevoegdheid
Beslisruimte Het onderscheidende criterium tussen ‘gebonden’ en ‘vrij’ is de beslisruimte die de wetgever het bestuur laat. Een vrije bestuursbevoegdheid wordt ook wel een discretionaire bevoegdheid genoemd. Geheel ‘vrij’ en geheel ‘gebonden’ komen niet voor, wel vele gradaties daartussen. De volgende onderscheidingen zijn lees verder
E.M.J. Hardy (Mr.) en D.W.M. Wenders (Mr.)
-
Beslisruimte en rechterlijke toetsing
De beslisruimte die de wetgever aan het bestuur toekent, is van invloed op de toetsingsintensiteit van de rechter. Dit heeft een staatsrechtelijke ratio (trias politica): de (bestuurs)rechter mag niet plaatsnemen op de stoel van het bestuur. De rechter zal: Volle toetsing verrichten van lees verder
E.M.J. Hardy (Mr.) en D.W.M. Wenders (Mr.)
Bestuursrecht → Bevoegdheid(sverwerving) → Gebonden en vrije bestuursbevoegdheid
-
Het materieel strafrecht
Inleiding Strafrecht Plaats van het strafrecht Het strafrecht is, net als bijvoorbeeld het staatsrecht en het administratief recht, onderdeel van het publiekrecht. Het publiekrecht regelt de betrekkingen tussen burgers en de Staat, waar het privaatrecht (burgerlijk recht) zich bezighoudt met de betrekkingen tussen lees verder
S.L.J. Janssen (Mr.) en R. Malewicz (Mr.)